Komentarz do Konstytucji RP. Art. 1
Komentarz do Konstytucji RP. Art. 1
StatusVoR
Alternative title
Authors
Piechowiak, Marek
Monograph
Monograph (alternative title)
Editor
Date
2026
Place of publication
Publisher
Difin
Journal title
Volume
Pages
166
Pages
DOI
ISSN
ISBN
9788382705027
eISBN
Series
Series number
ISSN of series
Access date
2026-04-15
Remarks
Abstract PL
Niniejsza publikacja stanowi dogłębny i wszechstronny komentarz do artykułu 1 Konstytucji RP, który głosi, że „Rzeczpospolita Polska jest dobrem wspólnym wszystkich obywateli”. Autor przeprowadza szczegółową analizę prawną, historyczną i filozoficzną tego przepisu, skupiając się na fundamentalnych, choć często niedostrzeganych przez doktrynę, różnicach znaczeń terminów „wspólne dobro” i „dobro wspólne”. Ten pierwszy przynależy do – kształtującej się w dobie renesansu – tradycji racji stanu i bezpośrednio nawiązuje do art. 1 Konstytucji kwietniowej z 1935 roku, w której istnienie i sprawność państwa stanowiły wartość nadrzędną, a na pierwszym planie były obowiązki jednostki wobec zbiorowości. Z kolei użyty w Konstytucji z 1997 roku termin „dobro wspólne” zakorzeniony jest w sięgającej starożytności tradycji klasycznej. W tej perspektywie dobro wspólne definiuje się jako sumę warunków życia społecznego umożliwiających integralny rozwój jednostek, co zakłada służebną rolę państwa wobec obywateli.
Autor analizuje prace przygotowawcze do Konstytucji z 1997 r., zwracając szczególną uwagę na – kluczową dla rozumienia art. 1 – zmianę szyku wyrazów, dokonaną na forum Zgromadzenia Narodowego, na mocy jednogłośnie przyjętej poprawki w trakcie drugiego czytania projektu Konstytucji. Argumentuje, że krok ten oznaczał radykalną przebudowę aksjologii konstytucyjnej i wyrażał świadome odejście ustrojodawcy od uznania prymatu państwa na rzecz perspektywy personalistycznej, w której pierwszą wartością jest dobro jednostki.
Przyrodzona godność człowieka jako wartość konstytucyjna nie znajduje się w konflikcie z dobrem wspólnym, lecz stanowi jego wewnętrzny, strukturalny element i główne uzasadnienie aksjologiczne dla zasady dobra wspólnego wyrażonej w art. 1. W tej optyce wolności i prawa konstytucyjne stanowią kluczowy element państwa jako dobra wspólnego.
Autor podejmuje polemikę z niektórymi wypowiedziami doktryny, zmierzającymi do uznania wyrażeń „wspólne dobro” i „dobro wspólne” za synonimiczne. Komentarz zawiera również analizę orzecznictwa Trybunału Konstytucyjnego, które okazuje się niespójne i nierzadko ignoruje intencje ustrojodawcy uwyraźnione w trakcie prac przygotowawczych.
Komentarz zawiera cenne zestawienie artykułów pierwszych konstytucji państw europejskich oraz postanowień dotyczących dobra wspólnego zawartych w tych konstytucjach.
Abstract EN
Abstract other
Keywords PL
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Dobro wspólne
Artykuł 1 Konstytucji RP
Aksjologia Konstytucji
Godność człowieka
Zasada dobra wspólnego
Racja Stanu
Tradycja klasyczna ujęcia podstaw prawa
Prawa człowieka
Wolności i prawa konstytucyjne
Orzecznictwo Trybunału Konstytucyjnego
Dobro wspólne
Artykuł 1 Konstytucji RP
Aksjologia Konstytucji
Godność człowieka
Zasada dobra wspólnego
Racja Stanu
Tradycja klasyczna ujęcia podstaw prawa
Prawa człowieka
Wolności i prawa konstytucyjne
Orzecznictwo Trybunału Konstytucyjnego
Keywords EN
Keywords other
Conference edition name
Conference place
Start date
Finish date
Exhibition title
Place of exhibition (institution)
Exhibition curator
Organisational Unit
Instytut Prawa
Wydział Psychologii i Prawa w Poznaniu
Wydział Psychologii i Prawa w Poznaniu
Type
Version
Version of Record
License type
Funder
Time range from
Time range to
Contact person name
item.page.relation.dataset
Related publication
Related publication
Grant/project name
Collections
Views
0Acquisition Date20.10.2022
Downloads
0Acquisition Date20.10.2022