Komentarz do Konstytucji RP. Art. 1

StatusVoR
Simple item page
dc.abstract.plNiniejsza publikacja stanowi dogłębny i wszechstronny komentarz do artykułu 1 Konstytucji RP, który głosi, że „Rzeczpospolita Polska jest dobrem wspólnym wszystkich obywateli”. Autor przeprowadza szczegółową analizę prawną, historyczną i filozoficzną tego przepisu, skupiając się na fundamentalnych, choć często niedostrzeganych przez doktrynę, różnicach znaczeń terminów „wspólne dobro” i „dobro wspólne”. Ten pierwszy przynależy do – kształtującej się w dobie renesansu – tradycji racji stanu i bezpośrednio nawiązuje do art. 1 Konstytucji kwietniowej z 1935 roku, w której istnienie i sprawność państwa stanowiły wartość nadrzędną, a na pierwszym planie były obowiązki jednostki wobec zbiorowości. Z kolei użyty w Konstytucji z 1997 roku termin „dobro wspólne” zakorzeniony jest w sięgającej starożytności tradycji klasycznej. W tej perspektywie dobro wspólne definiuje się jako sumę warunków życia społecznego umożliwiających integralny rozwój jednostek, co zakłada służebną rolę państwa wobec obywateli. Autor analizuje prace przygotowawcze do Konstytucji z 1997 r., zwracając szczególną uwagę na – kluczową dla rozumienia art. 1 – zmianę szyku wyrazów, dokonaną na forum Zgromadzenia Narodowego, na mocy jednogłośnie przyjętej poprawki w trakcie drugiego czytania projektu Konstytucji. Argumentuje, że krok ten oznaczał radykalną przebudowę aksjologii konstytucyjnej i wyrażał świadome odejście ustrojodawcy od uznania prymatu państwa na rzecz perspektywy personalistycznej, w której pierwszą wartością jest dobro jednostki. Przyrodzona godność człowieka jako wartość konstytucyjna nie znajduje się w konflikcie z dobrem wspólnym, lecz stanowi jego wewnętrzny, strukturalny element i główne uzasadnienie aksjologiczne dla zasady dobra wspólnego wyrażonej w art. 1. W tej optyce wolności i prawa konstytucyjne stanowią kluczowy element państwa jako dobra wspólnego. Autor podejmuje polemikę z niektórymi wypowiedziami doktryny, zmierzającymi do uznania wyrażeń „wspólne dobro” i „dobro wspólne” za synonimiczne. Komentarz zawiera również analizę orzecznictwa Trybunału Konstytucyjnego, które okazuje się niespójne i nierzadko ignoruje intencje ustrojodawcy uwyraźnione w trakcie prac przygotowawczych. Komentarz zawiera cenne zestawienie artykułów pierwszych konstytucji państw europejskich oraz postanowień dotyczących dobra wspólnego zawartych w tych konstytucjach.
dc.affiliationInstytut Prawa
dc.affiliationWydział Psychologii i Prawa w Poznaniu
dc.contributor.authorPiechowiak, Marek
dc.date.access2026-04-15
dc.date.accessioned2026-04-15T10:07:37Z
dc.date.available2026-04-15T10:07:37Z
dc.date.created2026
dc.date.issued2026
dc.description.accesstimeafter_publication
dc.description.sdgPeaceJusticeAndStrongInstitutions
dc.description.sdgSustainableCitiesAndCommunities
dc.description.sdgReducedInequalities
dc.description.sdgGoodHealthAndWellBeing
dc.description.sdgQualityEducation
dc.description.versionfinal_published
dc.identifier.isbn9788382705027
dc.identifier.urihttps://share.swps.edu.pl/handle/swps/2302
dc.identifier.weblinkhttps://ksiegarnia.difin.pl/komentarz-do-konstytucji-rp-art-1?search=Piechowiak
dc.languagepl
dc.language.subjectpl
dc.pbn.affiliationnauki prawne
dc.publisherDifin
dc.publisher.ministerialDifin
dc.relation.pages166
dc.rightsClosedAccess
dc.rights.explanationPrawa do udostępniania posiada jedynie wydawnictwo Difin.
dc.rights.questionNo_rights
dc.share.monoOTHER
dc.subject.plKonstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
dc.subject.plDobro wspólne
dc.subject.plArtykuł 1 Konstytucji RP
dc.subject.plAksjologia Konstytucji
dc.subject.plGodność człowieka
dc.subject.plZasada dobra wspólnego
dc.subject.plRacja Stanu
dc.subject.plTradycja klasyczna ujęcia podstaw prawa
dc.subject.plPrawa człowieka
dc.subject.plWolności i prawa konstytucyjne
dc.subject.plOrzecznictwo Trybunału Konstytucyjnego
dc.swps.sciencecloudsend
dc.titleKomentarz do Konstytucji RP. Art. 1
dc.typeMonography
dspace.entity.typeBook