Psychologiczne interwencje internetowe o skuteczności popartej dowodami naukowymi: wyzwania, dobre praktyki i rekomendacje

StatusVoR
Simple item page
dc.abstract.plCel: Liczba oddziaływań psychologicznych dostarczanych za pomocą nowych technologii, takich jak aplikacje, chatboty, platformy internetowe, czyli tzw. interwencji internetowych, dynamicznie rośnie. Światowa Organizacja Zdrowia zaleca ich rozwijanie ze względu na dostępność – zarówno w kontekście wykluczenia geograficznego i ekonomicznego, jak i ograniczonej liczby psychoterapeutów oraz długiego czasu oczekiwania na usługi w obszarze zdrowia psychicznego. Interwencje internetowe, dostarczane jako samodzielne programy lub uzupełnienie tradycyjnej pomocy psychologicznej i psychoterapii, mają skuteczność potwierdzoną licznymi metaanalizami. Jednak część rozwiązań, które pojawiają się na rynku nie jest tworzona na podstawie modeli teoretycznych, a ich efektywność pozostaje niezbadana lub zbadana w sposób niewystarczający. Niniejszy artykuł, bazując na narracyjnym przeglądzie literatury, pozycjonuje interwencje internetowe jako rozwiązania oparte na dowodach, a jednocześnie omawia najważniejsze z wyzwań stojących przed tą dziedziną badań i praktyki klinicznej. Tezy: Najważniejsze obecnie wyzwania to: (1) trudności w klasyfikowaniu i nazywaniu interwencji internetowych; (2) konieczność dostarczania wysokiej jakości dowodów naukowych potwierdzających efektywność konkretnej interwencji, a nie tylko jej podstaw teoretycznych; (3) wzięcie pod uwagę specyficznych aspektów interwencji internetowych, takich jak współprojektowanie rozwiązań, doświadczenia użytkownika, cyfrowe przymierze terapeutyczne czy grywalizacja. W artykule przedstawiono aktualne praktyki dotyczące interwencji, omówiono przykłady regulacji oraz potrzeby i oczekiwania użytkowników w zakresie ich bezpiecznego wyboru i użytkowania. Konkluzja: Interwencje internetowe są praktykami opartymi na dowodach naukowych. Biorąc pod uwagę obecny stan regulacji, należy szczególnie zadbać, aby jasno komunikować, w jaki sposób skuteczność danej interwencji została zbadana w odniesieniu do standardów, co umożliwi świadomy wybór interwencji pacjentom i profesjonalistom.
dc.affiliationInstytut Psychologii
dc.affiliationWydział Projektowania w Warszawie
dc.affiliationWydział Psychologii w Katowicach
dc.affiliationWydział Psychologii w Warszawie
dc.affiliationWydział Psychologii i Prawa w Poznaniu
dc.contributor.authorKornacka, Monika
dc.contributor.authorMaj, Anna
dc.contributor.authorSzastok, Marta
dc.contributor.authorKarkosz, Stanisław
dc.contributor.authorBarnes, Steven
dc.contributor.authorPara, Małgorzata
dc.contributor.authorPrescott, Julie
dc.contributor.authorLeśnierowska, Magdalena
dc.contributor.authorSmoktunowicz, Ewelina
dc.date.access2025-12-22
dc.date.accessioned2026-01-12T11:44:08Z
dc.date.available2026-01-12T11:44:08Z
dc.date.created2025-12-05
dc.date.issued2025
dc.description.abstract<jats:p>Cel: Liczba oddziaływań psychologicznych dostarczanych za pomocą nowych technologii, takich jak aplikacje, chatboty, platformy internetowe, czyli tzw. interwencji internetowych, dynamicznie rośnie. Światowa Organizacja Zdrowia zaleca ich rozwijanie ze względu na dostępność – zarówno w kontekście wykluczenia geograficznego i ekonomicznego, jak i ograniczonej liczby psychoterapeutów oraz długiego czasu oczekiwania na usługi w obszarze zdrowia psychicznego. Interwencje internetowe, dostarczane jako samodzielne programy lub uzupełnienie tradycyjnej pomocy psychologicznej i psychoterapii, mają skuteczność potwierdzoną licznymi metaanalizami. Jednak część rozwiązań, które pojawiają się na rynku nie jest tworzona na podstawie modeli teoretycznych, a ich efektywność pozostaje niezbadana lub zbadana w sposób niewystarczający. Niniejszy artykuł, bazując na narracyjnym przeglądzie literatury, pozycjonuje interwencje internetowe jako rozwiązania oparte na dowodach, a jednocześnie omawia najważniejsze z wyzwań stojących przed tą dziedziną badań i praktyki klinicznej. Tezy: Najważniejsze obecnie wyzwania to: (1) trudności w klasyfikowaniu i nazywaniu interwencji internetowych; (2) konieczność dostarczania wysokiej jakości dowodów naukowych potwierdzających efektywność konkretnej interwencji, a nie tylko jej podstaw teoretycznych; (3) wzięcie pod uwagę specyficznych aspektów interwencji internetowych, takich jak współprojektowanie rozwiązań, doświadczenia użytkownika, cyfrowe przymierze terapeutyczne czy grywalizacja. W artykule przedstawiono aktualne praktyki dotyczące interwencji, omówiono przykłady regulacji oraz potrzeby i oczekiwania użytkowników w zakresie ich bezpiecznego wyboru i użytkowania. Konkluzja: Interwencje internetowe są praktykami opartymi na dowodach naukowych. Biorąc pod uwagę obecny stan regulacji, należy szczególnie zadbać, aby jasno komunikować, w jaki sposób skuteczność danej interwencji została zbadana w odniesieniu do standardów, co umożliwi świadomy wybór interwencji pacjentom i profesjonalistom.</jats:p>
dc.description.accesstimeat_publication
dc.description.issue4
dc.description.physical93-115
dc.description.sdgGoodHealthAndWellBeing
dc.description.versionfinal_published
dc.description.volume68
dc.identifier.doi10.31648/przegldpsychologiczny.11430
dc.identifier.issn0048-5675
dc.identifier.urihttps://share.swps.edu.pl/handle/swps/2135
dc.identifier.weblinkhttps://czasopisma.uwm.edu.pl/index.php/pp/article/view/11430
dc.languagepl
dc.pbn.affiliationpsychologia
dc.rightsCC-BY-NC-ND
dc.rights.questionYes_rights
dc.share.articleOPEN_JOURNAL
dc.subject.plinterwencje internetowe
dc.subject.pleZdrowie
dc.subject.plinterwencje oparte na dowodach naukowych
dc.swps.sciencecloudsend
dc.titlePsychologiczne interwencje internetowe o skuteczności popartej dowodami naukowymi: wyzwania, dobre praktyki i rekomendacje
dc.title.journalPrzegląd Psychologiczny
dc.typeJournalArticle
dspace.entity.typeArticle