Psychotherapy in motion: opportunities and challenges of using experience sampling methods to assess the effectiveness of psychotherapy

StatusVoR
Simple item page
dc.abstract.enIntroduction and objective: Psychotherapy efficacy and effectiveness are traditionally assessed using pre-post symptom reports, which often fail to capture the dynamic nature of therapeutic change and may overlook individual patterns of interaction between symptoms and psychological processes. Experience sampling methods (ESM), encompassing daily diaries, ecological momentary assessment (EMA), and ambulatory assessment via wearable devices, address this limitation by collecting real-time, in-situ data on symptoms and psychological processes through mobile technologies. This approach enables the development of personalised models of patient functioning and dynamically tracks changes during psychotherapy, offering a more nuanced understanding of treatment mechanisms. Despite increasing recommendations for their use in clinical practice and exponential growth in access to technology, ESM remains relatively underutilised in evaluating psychotherapy efficacy and effectiveness. Materials and methods: This paper provides a narrative review exploring the opportunities and challenges of using ESM to assess psychotherapy effectiveness and efficacy. Results: ESM is shown to complement, rather than replace, traditional methods by capturing dynamic changes and contextual factors, recognising that retrospective self-reported questionnaires and ESM data do not always measure the same aspects of a given psychological process. The review outlines key areas, including an overview of ESM methodologies, the rationale for their use in psychotherapy evaluation, user experience and methodological challenges (e.g. compliance, UX, Open Science principles, and participatory approaches), data structure and analytical approaches (such as multilevel and network models), and ethical considerations related to ESM. Conclusions: Practical recommendations for integrating ESM into psychotherapy research are presented, drawing on general ESM guidelines (e.g. Löchner et al., 2025) and the findings of this review.
dc.abstract.plWprowadzenie i cel: Tradycyjnie skuteczność i efektywność psychoterapii ocenia się na podstawie samooceny objawów przed i po interwencji, jednak często nie oddają one ani dynamicznego charakteru mechanizmów zmiany terapeutycznej, ani unikalnych wzorców interakcji między objawami a procesami psychologicznymi u danego pacjenta. Metody próbkowania doświadczeń (experience sampling methods, ESM), obejmujące pomiary dzienniczkowe, wielokrotne dzienne pomiary (ecological momentary assessment, EMA) oraz monitorowanie ambulatoryjne za pomocą noszonych elektronicznych urządzeń pomiarowych (wearables), odpowiadają na te wyzwania poprzez gromadzenie danych dotyczących objawów i procesów psychologicznych w czasie rzeczywistym i w naturalnym otoczeniu, za pośrednictwem urządzeń mobilnych. Takie podejście umożliwia tworzenie spersonalizowanych wzorców funkcjonowania pacjentów i dynamiczne śledzenie zmian w trakcie psychoterapii, oferując bogatsze zrozumienie mechanizmów leczenia. Pomimo aktualnych rekomendacji dotyczących ich stosowania w praktyce klinicznej i istotnego wzrostu dostępności technologicznej metody ESM pozostają niedostatecznie wykorzystywane w ocenie skuteczności i efektywności psychoterapii. Materiał i metody: Niniejszy przegląd narracyjny przedstawia możliwości i wyzwania związane ze stosowaniem ESM w ocenie skuteczności i efektywności psychoterapii. Wyniki: Autorzy pracy podkreślają, że ESM uzupełnia, a nie zastępuje tradycyjne metody pomiaru, oceniając dynamiczne zmiany i czynniki kontekstualne; w tym kontekście istotne jest, że retrospektywne kwestionariusze samoopisowe i dane z ESM nie zawsze mierzą dokładnie te same aspekty danego procesu psychologicznego. Praca zawiera przegląd metodologii stosowanych w ESM, uzasadnia ich zastosowanie w ocenie psychoterapii, omawia wyzwania związane z metodologią i doświadczeniem użytkownika, strukturę danych i podejścia analityczne (takie jak modele wielopoziomowe i sieciowe) oraz kwestie etyczne związane z ESM. Wnioski: Pracę kończą praktyczne rekomendacje dotyczące włączania ESM do badań nad psychoterapią, oparte na ogólnych wytycznych dotyczących ESM (np. Löchner et al., 2025) oraz na niniejszym przeglądzie.
dc.affiliationEmotion Cognition Lab, Institute of Psychology
dc.affiliationInstytut Psychologii
dc.contributor.authorKornacka, Monika
dc.contributor.authorBarnes, Steven
dc.contributor.authorSkorupski, Jan
dc.contributor.authorSkorupski, Michał Stefan
dc.contributor.authorJaskulska, Anna
dc.contributor.authorPara, Małgorzata
dc.contributor.authorSzastok, Marta
dc.date.access2026-08-04
dc.date.accessioned2026-10-22T08:12:03Z
dc.date.available2026-10-22T08:12:03Z
dc.date.created2025-12-17
dc.date.issued2026-08-04
dc.description.abstract<jats:p>Introduction and objective: Psychotherapy efficacy and effectiveness are traditionally assessed using pre-post symptom reports, which often fail to capture the dynamic nature of therapeutic change and may overlook individual patterns of interaction between symptoms and psychological processes. Experience sampling methods (ESM), encompassing daily diaries, ecological momentary assessment (EMA), and ambulatory assessment via wearable devices, address this limitation by collecting real-time, in-situ data on symptoms and psychological processes through mobile technologies. This approach enables the development of personalised models of patient functioning and dynamically tracks changes during psychotherapy, offering a more nuanced understanding of treatment mechanisms. Despite increasing recommendations for their use in clinical practice and exponential growth in access to technology, ESM remains relatively underutilised in evaluating psychotherapy efficacy and effectiveness. Materials and methods: This paper provides a narrative review exploring the opportunities and challenges of using ESM to assess psychotherapy effectiveness and efficacy. Results: ESM is shown to complement, rather than replace, traditional methods by capturing dynamic changes and contextual factors, recognising that retrospective self-reported questionnaires and ESM data do not always measure the same aspects of a given psychological process. The review outlines key areas, including an overview of ESM methodologies, the rationale for their use in psychotherapy evaluation, user experience and methodological challenges (e.g. compliance, UX, Open Science principles, and participatory approaches), data structure and analytical approaches (such as multilevel and network models), and ethical considerations related to ESM. Conclusions: Practical recommendations for integrating ESM into psychotherapy research are presented, drawing on general ESM guidelines (e.g. Löchner et al., 2025) and the findings of this review.</jats:p>
dc.description.accesstimeat_publication
dc.description.issue2
dc.description.physical155-166
dc.description.sdgGoodHealthAndWellBeing
dc.description.versionfinal_published
dc.description.volume26
dc.identifier.doi10.15557/PiPK.2026.0018
dc.identifier.eissn2451-0645
dc.identifier.issn1644-6313
dc.identifier.urihttps://share.swps.edu.pl/handle/swps/2649
dc.identifier.weblinkhttps://www.psychiatria.com.pl/index.php/issues/2026-vol-26-no-2/psychotherapy-in-motion-opportunities-and-challenges-of-using-experience-sampling-methods-to-assess-the-effectiveness-of-psychotherapy
dc.languageen
dc.language.otherpl
dc.pbn.affiliationpsychologia
dc.rightsCC-BY-NC-ND
dc.rights.questionYes_rights
dc.share.articleOPEN_JOURNAL
dc.subject.enexperience sampling methods (ESM)
dc.subject.enecological momentary assessment (EMA)
dc.subject.enpsychotherapy efficacy
dc.subject.enpsychotherapy effectiveness
dc.subject.enmechanisms of change in psychotherapy
dc.subject.plmetody próbkowania doświadczeń (ESM)
dc.subject.plwielokrotne dzienne pomiary (EMA)
dc.subject.plskuteczność psychoterapii
dc.subject.plefektywność psychoterapii
dc.subject.plmechanizm zmiany w psychoterapii
dc.swps.sciencecloudsend
dc.titlePsychotherapy in motion: opportunities and challenges of using experience sampling methods to assess the effectiveness of psychotherapy
dc.title.alternativePsychoterapia w rytmie dnia: możliwości i wyzwania związane z użytkowaniem metod próbkowania doświadczeń w ocenie skuteczności i efektywności psychoterapii
dc.title.journalPsychiatria i Psychologia Kliniczna
dc.typeJournalArticle
dspace.entity.typeArticle