How Norms Depend on the Presence and Status of Observers: The Relational Contingency of Everyday Behaviors in 90 Societies

StatusVoR
Simple item page
cris.lastimport.scopus2026-10-17T03:10:16Z
dc.abstract.enNorms are fundamental to social life, but basic questions about how they are affected by social context remain. Specifically, how do normative constraints depend on the presence and status of observers, and how do such relational contingencies vary across cultures? Using data from more than 25,000 individuals across 90 societies, we test several hypotheses linking normative constraints on everyday behaviors (like arguing, laughing, cursing, kissing, and crying), to the presence and status of observers. We find that behaviors widely viewed as appropriate in private become more constrained in the presence of others (an observer effect), and even more so when those others are higher in status (a status effect). Both observer and status effects are culturally universal, but the observer effect shows more variation across cultures. In particular, we find that observer effects are larger in societies that emphasize individualizing moral foundations, that is, avoiding harm and unfairness to others, because these societies are more permissive of actions when others are not around. The relative stability of status effects across cultural contexts suggests a universal tendency to defer in social hierarchies. These findings shed light on the relational contingency of everyday norms and underscore the role of such norms in the maintenance of social order and reproduction of inequality.
dc.abstract.plNormy odgrywają fundamentalną rolę w życiu społecznym, jednak wciąż pozostają otwarte podstawowe pytania dotyczące tego, w jaki sposób wpływa na nie kontekst społeczny. W szczególności, w jakim stopniu ograniczenia normatywne zależą od obecności obserwatorów i ich statusu społecznego oraz jak te uwarunkowania relacyjne różnią się między kulturami? Wykorzystując dane pochodzące od ponad 25 000 osób z 90 społeczeństw, testujemy kilka hipotez dotyczących związku między ograniczeniami normatywnymi odnoszącymi się do codziennych zachowań (takich jak kłócenie się, śmiech, przeklinanie, całowanie i płacz) a obecnością obserwatorów oraz ich statusem społecznym. Wyniki wskazują, że zachowania powszechnie uznawane za dopuszczalne w sytuacjach prywatnych podlegają większym ograniczeniom w obecności innych osób (efekt obserwatora), a ograniczenia te nasilają się jeszcze bardziej, gdy obecne osoby zajmują wyższą pozycję w hierarchii społecznej (efekt statusu). Zarówno efekt obserwatora, jak i efekt statusu mają charakter uniwersalny kulturowo, jednak efekt obserwatora wykazuje większe zróżnicowanie między kulturami. W szczególności stwierdzamy, że efekt obserwatora jest silniejszy w społeczeństwach, które kładą nacisk na indywidualizujące fundamenty moralne, czyli na unikanie krzywdzenia innych i niesprawiedliwego traktowania ich. W społeczeństwach tych większa jest bowiem tolerancja dla określonych działań w sytuacjach, gdy nie ma w pobliżu innych osób. Względna stabilność efektu statusu w różnych kontekstach kulturowych wskazuje na uniwersalną skłonność do podporządkowywania się hierarchiom społecznym. Uzyskane wyniki pozwalają lepiej zrozumieć relacyjne uwarunkowania codziennych norm społecznych oraz podkreślają rolę tych norm w podtrzymywaniu porządku społecznego i reprodukowaniu nierówności.
dc.affiliationInstytut Psychologii
dc.affiliationWydział Psychologii w Warszawie
dc.contributor.authorSimpson, Brent
dc.contributor.authorEriksson, Kimmo
dc.contributor.authorVartanova, Irina
dc.contributor.authorStrimling, Pontus
dc.contributor.authorMerchan Tamayo, J. Paola
dc.contributor.authorAhmed Abdi, Khalid
dc.contributor.authorAd, Neta
dc.contributor.authorAldashev, Alisher
dc.contributor.authorAli, Habib Mohammad
dc.contributor.authorAlì, Maurizio
dc.contributor.authorAliyev, Khatai
dc.contributor.authorAlrefaee, Yasser
dc.contributor.authorOrtiz, Alberth Estuardo Alvarado
dc.contributor.authorAndersson, Per A.
dc.contributor.authorAndrighetto, Giulia
dc.contributor.authorArikan, Gizem
dc.contributor.authorAruta, John Jamir Benzon R.
dc.contributor.authorLutete Ayikwa, Christian
dc.contributor.authorBaños-Chaparro, Jonatan
dc.contributor.authorBarrera, Davide
dc.contributor.authorBatkeyev, Birzhan
dc.contributor.authorBatool, Azma
dc.contributor.authorBerezina, Elizaveta
dc.contributor.authorNgandu Bimina, Stéphanie
dc.contributor.authorBjörnstjerna, Marie
dc.contributor.authorBlumen, Sheyla
dc.contributor.authorBoski, Paweł
dc.contributor.authorBoštjančič, Eva
dc.contributor.authorBoum, Yap
dc.contributor.authorBriguglio, Marie
dc.contributor.authorThi Thu Bui, Huyen
dc.contributor.authorCaycho-Rodríguez, Tomas
dc.contributor.authorChen, Yanyan
dc.contributor.authorKudzai Chiweshe, Manase
dc.contributor.authorChoi, HoonSeok
dc.contributor.authorContreras-Ibáñez, Carlos C.
dc.contributor.authorČorkalo, DInka
dc.contributor.authorCruz-Torres, Christian E.
dc.contributor.authorCzakó, Andrea
dc.contributor.authorde Zoysa, Piyanjali
dc.contributor.authorDemetrovics, Zsolt
dc.contributor.authorDinić, Bojana M.
dc.contributor.authorDrače,Saša
dc.contributor.authorEl-Haddad, Rita W.
dc.contributor.authorEngelmann, Jan B.
dc.contributor.authorEscudero Pérez, Ignacio
dc.contributor.authorEuh, Hyun
dc.contributor.authorFang, Xia
dc.contributor.authorFrank, Celine
dc.contributor.authorFreidin, Esteban
dc.contributor.authorFulop, Marta
dc.contributor.authorGamsakhurdia, Vladimer
dc.contributor.authorGarcía Jiménez, Mauro Alberto
dc.contributor.authorGardarsdottir, Ragna B.
dc.contributor.authorGavreliuc, Alin
dc.contributor.authorGill, Colin Mathew Hugues D.
dc.contributor.authorGjoneska, Biljana
dc.contributor.authorGlöckner, Andreas
dc.contributor.authorGraf, Sylvie
dc.contributor.authorGrigoryan, Ani
dc.contributor.authorGrowiec, Katarzyna
dc.contributor.authorHaas, Brian W.
dc.contributor.authorHaddock, Geoffrey
dc.contributor.authorHadjisolomou, Stavros P.
dc.contributor.authorHadžiahmetović, Nina
dc.contributor.authorAli, Mohammad Hosein Haji Mohammad
dc.contributor.authorHakoköngäs, Eemeli
dc.contributor.authorHalama, Peter
dc.contributor.authorHapunda, Given
dc.contributor.authorHartanto, Andree
dc.contributor.authorHazrati, Mahsa
dc.contributor.authorHerbas-Torrico, Boris Christian
dc.contributor.authorHolka, Szilárd
dc.contributor.authorHřebíčková, Martina
dc.contributor.authorHunter, John A.
dc.contributor.authorIbikounle, Moudachirou
dc.contributor.authorIlisko, Dzintra
dc.contributor.authorHjördísar Jónsdóttir, Harpa Lind
dc.contributor.authorKaminskiene, Zivile
dc.contributor.authorKapoor, Hansika
dc.contributor.authorKapović, Iva
dc.contributor.authorKarim, Gassemi
dc.contributor.authorKawakami, Kerry
dc.contributor.authorKhachatryan, Narine
dc.contributor.authorKirschner, Julian B.
dc.contributor.authorKiruja, Johan
dc.contributor.authorKiyonari, Toko
dc.contributor.authorKohút, Michal
dc.contributor.authorKousar, Shazia
dc.contributor.authorKrasniqi, Besnik
dc.contributor.authorLanda-Blanco, Miguel
dc.contributor.authorLandon, Barbara
dc.contributor.authorLep, Žan
dc.contributor.authorLeslie, Lisa M.
dc.contributor.authorLi, Yang
dc.contributor.authorLiik, Kadi
dc.contributor.authorLin, Ming-Jen
dc.contributor.authorLobos Rivera, Marlon Elias
dc.contributor.authorLópez-López, Wilson
dc.contributor.authorMaloku, Edona
dc.contributor.authorMandal, Mohona
dc.contributor.authorAnanias Manhique, Bernardo
dc.contributor.authorMpeti Mbende, Nathan
dc.contributor.authorMendes Teixeira, Maria Luisa
dc.contributor.authorMohammed, Linda Lila
dc.contributor.authorMoore, Schontal N.
dc.contributor.authorMoraligil, Bahar
dc.contributor.authorMuradzada, Nijat
dc.contributor.authorNanda, Herwin
dc.contributor.authorNastina, Ekaterina
dc.contributor.authorNejat, Pegah
dc.contributor.authorNettle, Daniel
dc.contributor.authorNipassa, Orlando Julio Andre
dc.contributor.authorNoe-Grijalva, Martin
dc.contributor.authorNtampaka, Pie
dc.contributor.authorNtone, Rodrigue
dc.contributor.authorNussinson, Ravit
dc.contributor.authorOljača, Milan
dc.contributor.authorOnyedire, Nneoma G.
dc.contributor.authorOnyishi, Ike E.
dc.contributor.authorPanagiotopoulou, Penny
dc.contributor.authorParvez, Md. Shahin
dc.contributor.authorPasin, Gian Luca
dc.contributor.authorPedović, Ivana
dc.contributor.authorde León, Pablo Pérez
dc.contributor.authorPerez Floriano, Lorena R.
dc.contributor.authorPersson, Minna
dc.contributor.authorPop-Jordanova, Nada
dc.contributor.authorPortillo, Jose Roberto
dc.contributor.authorPotang, Angela
dc.contributor.authorQuesada-Román, Adolfo
dc.contributor.authorRaver, Jana L.
dc.contributor.authorRodrigues, Ricardo B.
dc.contributor.authorRodríguez-Romero, Juan Diego
dc.contributor.authorRomanò, Sara
dc.contributor.authorRoss, Robert M.
dc.contributor.authorRosun, Nachita
dc.contributor.authorSadiković, Selka
dc.contributor.authorSan Martin, Alvaro
dc.contributor.authorSmederevac, Snežana
dc.contributor.authorSmith, Sarah Jane
dc.contributor.authorSoboleva, Natalia
dc.contributor.authorErena Sonessa, Daniel
dc.contributor.authorStanley, Samantha K.
dc.contributor.authorStoyanova, Kristina
dc.contributor.authorStoyanov, Drozdstoy
dc.contributor.authorTakemura, Kosuke
dc.contributor.authorThøgersen, John
dc.contributor.authorTiliouine, Habib
dc.contributor.authorTung, Hans
dc.contributor.authorUlambayar, Tungalag
dc.contributor.authorUzdavinyte, Elize Marija
dc.contributor.authorWaechter, Randall
dc.contributor.authorWu, Junhui
dc.contributor.authorYambiyo, Brice Martial
dc.contributor.authorYankson, Eric
dc.contributor.authorYeh, Kuang-Hui
dc.contributor.authorVan Lange, Paul A. M.
dc.date.access2026-08-27
dc.date.accessioned2026-10-16T10:29:42Z
dc.date.available2026-10-16T10:29:42Z
dc.date.created2026-05-14
dc.date.issued2026-08-27
dc.description.abstract<jats:p>Norms are fundamental to social life, but basic questions about how they are affected by social context remain. Specifically, how do normative constraints depend on the presence and status of observers, and how do such relational contingencies vary across cultures? Using data from more than 25,000 individuals across 90 societies, we test several hypotheses linking normative constraints on everyday behaviors (like arguing, laughing, cursing, kissing, and crying), to the presence and status of observers. We find that behaviors widely viewed as appropriate in private become more constrained in the presence of others (an observer effect), and even more so when those others are higher in status (a status effect). Both observer and status effects are culturally universal, but the observer effect shows more variation across cultures. In particular, we find that observer effects are larger in societies that emphasize individualizing moral foundations, that is, avoiding harm and unfairness to others, because these societies are more permissive of actions when others are not around. The relative stability of status effects across cultural contexts suggests a universal tendency to defer in social hierarchies. These findings shed light on the relational contingency of everyday norms and underscore the role of such norms in the maintenance of social order and reproduction of inequality.</jats:p>
dc.description.accesstimeat_publication
dc.description.grantnumber2019/35/B/HS6/01421
dc.description.granttitlePotrzeba poznawczego domknięcia, samoocena oraz sprawczość i wspólnotowość a uczestnictwo w sieciach społecznych
dc.description.issue5
dc.description.physical709-730
dc.description.sdgNoSDGsAreRelevantForThisPublication
dc.description.versionfinal_published
dc.description.volume91
dc.identifier.doi10.1177/00031224261464586
dc.identifier.eissn1939-8271
dc.identifier.issn0003-1224
dc.identifier.urihttps://share.swps.edu.pl/handle/swps/2624
dc.identifier.weblinkhttps://journals.sagepub.com/doi/full/10.1177/00031224261464586
dc.languageen
dc.pbn.affiliationpsychologia
dc.rightsCC-BY
dc.rights.questionYes_rights
dc.share.articleOTHER
dc.subject.ensocial norms
dc.subject.enstatus hierarchies
dc.subject.encross-cultural sociology
dc.subject.enmoral foundations
dc.subject.ensocial psychology
dc.subject.plnormy społeczne
dc.subject.plhierarchia społeczna
dc.subject.plfundamenty moralne
dc.subject.plpsychologia społeczna
dc.subject.plpsychologia międzykulturowa
dc.swps.sciencecloudsend
dc.titleHow Norms Depend on the Presence and Status of Observers: The Relational Contingency of Everyday Behaviors in 90 Societies
dc.title.journalAmerican Sociological Review
dc.typeJournalArticle
dspace.entity.typeArticle